Dar es Salaam – Shirikisho la Mpira wa Miguu Tanzania (TFF) linaendeleza mpango wa kuanzisha teknolojia ya Video Assistant Referee (VAR) katika Ligi Kuu Tanzania Bara kuanzia msimu wa 2025/26. Mfumo huu wa kisasa wa kusaidia waamuzi kutathmini matukio ya mechi kwa kutumia video umepokelewa kwa mitazamo mchanganyiko, huku faida na changamoto zake zikizingatiwa.
Faida za Matumizi ya VAR
1. Kupunguza Makosa ya Waamuzi
VAR inalenga kusaidia waamuzi kufanya maamuzi sahihi katika matukio muhimu kama:
Mabao yaliyopigwa na kuonekana kama yalikuwa hayako halali
Penalty au makosa chini ya adhabu
Tukio la kadi nyekundu au utambuzi wa wachezaji
Hii inaweza kupunguza malalamiko kuhusu maamuzi ya kukandamiza timu moja dhidi ya nyingine.
2. Uadilifu wa Mechi
Kwa kuwa VAR inatoa marejeo ya hatua fulani kwa kutumia video, inatoa uwezekano wa kufanya uamuzi kwa usahihi zaidi, wakati wa mechi ambapo uamuzi wa mwamuzi wa uwanjani unaweza kuwa mgumu kutambua kutokana na kasi ya mchezo.
3. Kuongeza Uaminifu wa Mashabiki
Mtazamo wa VAR unaweza kuchangia kuonekana kwa haki dhidi ya malalamiko mengi ya waamuzi ambayo yamekuwa yakizoeleka katika ligi. VAR inaweza kusaidia kuhakikisha timu zinafaidika na uamuzi sahihi zaidi bila shaka ya ubaguzi.
4. Sambamba na Viwango vya Kimataifa
Tanzania inapoanza kutumia VAR inajiweka chini ya viwango vya teknolojia inayotumika katika mashindano makubwa duniani kama Kombe la Dunia, vilabu vya Ulaya na mashindano ya CAF, ili kuendana na mwenendo wa kisoka wa kisasa.
Changamoto Zinazoambatana na VAR
1. Gharama Kubwa za Utekelezaji
Teknolojia ya VAR inahitaji vifaa vya camera maalum, servers za kuhifadhi video, na mfumo wa kufanya marekebisho ya matukio kwa wakati halisi. Hii inaweza kuwa gharamu kubwa kwa shirikisho na vilabu vya soka nchini.
2. Ukosefu wa Ujuzi wa Waamuzi
Kabla ya kutumia rasmi VAR, wazoezi na waamuzi wanapaswa kupata mafunzo maalum ili waweze kufanya kazi na mfumo huo kwa ufanisi. Mafunzo haya yamefanyika kwa awamu kadhaa, lakini bado inahitaji kuimarika zaidi ili kuhakikisha VAR inafanyikwa kwa ustadi.
3. Miundombinu ya Viwanja
Baadhi ya viwanja vya soka nchini vinaweza kuwa hawana miundombinu kamili ya kuunga mkono teknolojia ya video kama VAR, ikiwemo nafasi za kuweka kamera na vifaa vingine vya kiufundi.
4. Chelewa Kutumika
Mpango wa VAR umekuwa ukichelewa kutumika rasmi katika baadhi ya mechi za Ligi Kuu, kwa sababu za mafunzo ya waamuzi na ufungaji wa vifaa kama ilivyotarajiwa hapo awali. Changamoto hizi zinazofanywa kazi zinahitaji muda zaidi kabla ya matumizi kamili.
Mtazamo wa Wadau wa Soka
Wachezaji, makocha na wadau wamesema VAR ni zama ya soka ya kisasa na ya lazima kwa ligi inayotarajiwa kukuza ushindani na kutoa maamuzi ya haki. Hata hivyo, baadhi ya waamuzi na wataalamu wa ligi wametilia shaka jinsi itakavyotekelezwa bila miundombinu ya kutosha na rasilimali za kutosha.
Matumizi ya VAR nchini Tanzania yanashangaza soka la ndani kuwa na uamuzi wa haki zaidi, kupunguza malalamiko na kuendana na viwango vya kimataifa. Lakini tayari utekelezaji wake unahitaji uwekezaji mkubwa wa miundombinu, mafunzo ya waamuzi na muda wa kufanya marekebisho ili kuhakikisha teknolojia inatoa faida zake kamili wakati wa mechi za Ligi Kuu Tanzania Bara.
About the Author
