Dar es Salaam – Mjadala wa utekelezaji na marekebisho ya Sheria ya Vyama vya Siasa unaendelea kuvutia hisia na mijadala nchini, huku wachambuzi wa kisiasa, vyama vya upinzani na taasisi za kiraia wakisisitiza umuhimu wa kufanya marekebisho kwa ajili ya kuboresha demokrasia na mfumo wa vyama vya siasa.
Sheria Iliyopo na Mabadiliko ya Hivi Karibuni
Sheria ya Vyama vya Siasa, ambayo baada ya marekebisho yalichapishwa kama toleo la miaka ya hivi karibuni, inasimamia jinsi vyama vya siasa vinavyosajiliwa, vinavyofanya kampeni na jinsi vinavyoshiriki uchaguzi. Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Siasa pia imeongeza kanuni zilizosaidia kupanga mikutano na taratibu za usajili.
Bunge pia limepitisha marekebisho makubwa ya sheria mbalimbali zinazohusiana na uchaguzi na vyama vya siasa, ikiwemo Political Parties Affairs Laws (Amendment) Act ambayo inajaribu kuboresha utendaji wake ndani ya mfumo wa kisiasa.
Mahitaji ya Marekebisho
Wataalamu na walioshiriki mijadala ya kisiasa wanasisitiza sababu kadhaa ambazo zinaonyesha haja ya marekebisho zaidi:
Ukweli wa Sheria na Demokrasia – Sheria inahitaji kuboreshwa ili kuhakikisha kwamba si tu vyama vinajiandaa kikamilifu kwa uchaguzi bali pia zina uwezo wa kushindana kwa usawa bila vikwazo ambavyo vinaweza kuwa vinazuia uhuru wao wa kisiasa.
Uwiano na Usawa wa Kijinsia Ripoti na mapendekezo ya tume ya marekebisho ya sheria zilizoletwa huko Dodoma pia yalibainisha kwamba baadhi ya vipengele vya sheria ya vyama vya siasa havijazingatia kikamilifu suala la usawa wa kijinsia katika uteuzi na uchaguzi wa viongozi.
Mamlaka ya Msajili wa Vyama Kuna mjadala kuhusu kiwango cha mamlaka yanayotolewa kwa Msajili wa Vyama vya Siasa, ikiwa ni pamoja na uwezo mkubwa wa kuingilia mambo ya vyama vya siasa kwa undani, jambo ambalo baadhi ya watafiti wanadai linaweza kupotosha demokrasia ya chama kutegemea sheria.
Hoja na Changamoto
Wengine wana hoja kwamba marekebisho yaliyopita hayakutosheleza matatizo yaliyojitokeza kwenye uchaguzi za hivi karibuni, ikiwemo na utoaji wa nafasi kwa chama cha upinzani kushiriki kikamilifu katika michakato ya uchaguzi. Ripoti za waangalizi za kimataifa zimeonyesha pia matatizo yanayohusiana na uhuru na ushindani wa kampeni katika mchakato wa uchaguzi.
Kutokana na mjadala huu, wanasiasa wengi na wadau wa demokrasia wanaendelea kusisitiza umuhimu wa marekebisho mapya ili kuwezesha mfumo wa vyama vya siasa unaoendana zaidi na kanuni za uwakilishi wa haki, uwazi na ushindani wa kisiasa.
Kwa sasa, hali inaonyesha kuwa kuna shinikizo la marekebisho ya sheria ya vyama vya siasa ili kuboresha demokrasia, usawa wa kijinsia, uwazi wa utendaji wa vyama, na kutengeneza mazingira ya ushindani wa kisiasa. Ikiwa marekebisho haya yatafanyiwa kazi kwa ushirikiano wa wadau mbalimbali, inaweza kusaidia kuimarisha mfumo wa vyama vya siasa nchini.
About the Author
